Zamówienia: kontakt@teleskopy.pl     Porady dot. sprzętu porady@teleskopy.pl
 
Telefon (pn - pt:   10 - 18, sb:  9 - 13) Infolinia: 0801 011 228   +48 22 374 31 40 (WAW)   22 374 06 07 (WAW)   531 531 707 (KRK)
 
Salony firmowe: Warszawa, ul. Solec 34b (pod mostem Poniatowskiego)    Kraków, ul. Dietla 69    Chorzów, ul. Katowicka 52

Porady optyczne i astronomiczne

Jak bezpiecznie obserwować Słońce

Obserwacje Słońca trzeba przeprowadzać z należytą ostrożnością. Jasność tarczy słonecznej jest tak duża, że nawet patrząc okiem nieuzbrojonym mrużymy oczy i odwracamy wzrok. Gdybyśmy spojrzeli bezpośrednio na Słońce przy użyciu teleskopu czy nawet lornetki, ryzykujemy częściową lub całkowitą utratę wzroku! Nie jest to żadną przesadą - Galileusz, który jako pierwszy obserwował niebo przez lunetę, oglądanie Słońca przypłacił częściową ślepotą. Zaawansowani miłośnicy astronomii stosują rozmaite filtry słoneczne, ogromnie redukujące ilość światła docierającego do ludzkiego oka. Należy jednak zawsze mieć pewność, że filtr jest nakładany na obiektyw, nie na okular, i że jest wysokiej jakości. Jednakże są to metody, których nie polecam i sam prawie nigdy nie stosuję. Proponuję za to metodę prostą i absolutnie bezpieczną - metodę projekcji. Polega ona na rzutowaniu obrazu Słońca na ekran (np. białą kartkę, przyklejoną do kawałka tektury) i jest często stosowana do obserwacji plam słonecznych. Jeżeli mamy do dyspozycji teleskop bądź lornetkę na statywie, ustawiamy nasz sprzęt możliwie dokładnie w kierunku Słońca. Naprzeciw okularu ustawiamy ekran i delikatnie przesuwając teleskop bądź lornetkę szukamy tarczy słonecznej (nie patrząc przez okular!). W teleskopie dobrze jest zastosować okular o najmniejszym powiększeniu. Gdy już znajdziemy Słońce, ustawiamy ostrość tak, aż brzeg tarczy nie będzie rozmyty. Ponieważ Ziemia wykonuje ruch obrotowy, w trakcie obserwacji trzeba delikatnie korygować ustawienie teleskopu, patrząc jedynie na ekran.

Prowadząc obserwacje trzeba pamiętać, że elementy optyczne grzeją się. Dlatego należy co około 3 minuty zasłonić obiektyw teleskopu i odczekać minutę - dwie, aby nie doprowadzić do uszkodzenia sprzętu. W ogólności, jeżeli zauważymy, że teleskop zbytnio się nagrzewa, należy pozwolić mu się nieco schłodzić - skupiona wiązka promieni słonecznych niesie naprawdę dużą energię! Ponadto, w teleskopach o większej średnicy dobrze jest zredukować ilość wpadającego światła poprzez założenie na obiektyw (z przodu teleskopu) diafragmy, czyli przesłony - może to być kawałek tektury z wyciętym otworem, przymocowany taśmą klejącą do teleskopu. Również dobrze jest, aby ekran był osłonięty od bezpośredniego światła słonecznego nie przechodzącego przez okular (przesłona z kartonu z tyłu korpusu teleskopu). Obserwując lornetką sensownie jest całkowicie zasłonić jeden z obiektywów, otrzymując w ten sposób lunetkę.

Co można zobaczyć?

Słońce charakteryzuje się zmienną aktywnością w 11-letnim cyklu, tzw. cyklu słonecznym. Mechanizm tego cyklu nie jest bliżej poznany, ma on natomiast wpływ na nasze ziemskie życie - aktywność elektro-magnetyczną Słońca i natężenie wiatru słonecznego, a być może także na ilość wypromieniowanej energii. Typowym wskaźnikiem aktywności słonecznej jest pomiar liczby plam na Słońcu. Plamy to obszary widoczne jako ciemne obszary na powierzchni naszej gwiazdy dziennej, o temperaturze o kilkaset Kelwinów niższej niż obszary je otaczające. Więcej o tych obserwacjach i fizyce, która się z tymi zjawiskami kryje - w linkach poniżej.

Słońce w maksimum aktywności, fot. NASA

 

Tarcza słoneczna, na której widać dużą plamę i Merkurego (wyżej i bardziej na lewo), fot. NASA, 2004

 

Zorza polarna, przejaw zwiększonej aktywności Słońca

 

Przydatne linki

Towarzystwo obserwatorów Słońca (TOS)

Sekcja Obserwacji Słońca Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii (SOS PTMA)

Słońce w Wikipedii (PL)

Słońce w Wikipedii (EN)


      


 

Copyright © 2001-2010 teleskopy.pl